Sürdürülebilirlik Raporu - 2025

1. Yönetimden Mesaj

Bir transformatör üreticisi olarak ürünlerimiz elektrik şebekelerinin merkezinde yer alır ve bu ürünlerin verimliliği enerji sistemini on yıllar boyunca şekillendirir. Sektörümüzde sürdürülebilirliğin bir pazarlama faaliyeti olmadığına, mühendislik olduğuna inanıyoruz. Bir transformatör tasarımından kaldırdığımız her bir watt'lık kayıp, o ünitenin hizmette kalacağı 30 yılı aşkın süre boyunca ortadan kaldırılmış olur.

Bu rapor, DATSAN'ın bugün yaptıklarını -tesis içi yenilenebilir enerji üretimi, düşük kayıplı ürün tasarımı, malzemelerin sorumlu kullanımı ve faaliyet gösterdiğimiz insanlara ve bölgeye yaptığımız yatırımları- ve gelecek yıllarda iyileştirmeyi hedeflediğimiz konuları sade bir dille özetlemektedir. Raporu kasıtlı olarak kısa ve gerçeklere dayalı tuttuk. Henüz güvenilir şekilde ölçemediğimiz konularda bunu açıkça belirtiyor ve ölçmeyi taahhüt ediyoruz.

2. DATSAN Hakkında

DATSAN, Türkiye'nin güneydoğusunda, Mardin'in Kızıltepe ilçesinde konumlanmış; yağlı tip dağıtım ve güç transformatörleri ile kalıcı mıknatıslı jeneratörler üreticisidir. Transformatörlerimiz IEC 60076 standardına uygun olarak tasarlanır ve tip testine tabi tutulur; Afrika, Orta Doğu, Avrupa ve Doğu Avrupa'daki dağıtım şirketlerine, endüstriyel tesislere ve yenilenebilir enerji projelerine hizmet verir.

Yaklaşık 50 kişilik ekibimizle elektromanyetik tasarım, üretim ve test süreçlerini tek çatı altında birleştiriyor ve 40'tan fazla ülkeye ihracat yapıyoruz.

Temel Rakamlar (2025)

3. Yaklaşımımız

Sürdürülebilirlik yaklaşımımız, orta ölçekli bir transformatör üreticisinin gerçek anlamda etki yaratabileceği alanlara odaklanır: ürünlerimizin kullanım ömrü boyunca enerji performansı, üretimde tükettiğimiz enerji, kullandığımız malzemeler ve çalışanlarımızın ve toplumumuzun refahı. Çalışmalarımızı, işimizle en ilgili BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ile uyumlu hale getiriyoruz:

• SDG 7 — Erişilebilir ve Temiz Enerji: verimli transformatörler ve yenilenebilir enerji üretim ekipmanları
• SDG 8 — İnsana Yakışır İş ve Ekonomik Büyüme: bölgesel kalkınma öncelikli bir alanda nitelikli istihdam
• SDG 9 — Sanayi, Yenilikçilik ve Altyapı: gelişmekte olan pazarlar için güvenilir şebeke altyapısı
• SDG 12 — Sorumlu Üretim ve Tüketim: yüksek oranda geri dönüştürülebilir ürünler, kontrollü yağ ve metal kullanımı
• SDG 13 — İklim Eylemi: düşük kayıplı tasarımlar ve tesis içi güneş enerjisi

4. Çevre

4.1 Tesis İçi Güneş Enerjisi Üretimi

Kızıltepe tesisimiz, üç adet 50 kW'lık string invertör üzerine kurulu 217 kWp'lik bir çatı üstü güneş enerjisi (GES) santrali işletmektedir. Mardin, Türkiye'nin en yüksek güneşlenme oranına sahip bölgelerinden biridir ve santral, yılda yaklaşık 200 MWh temiz elektrik üretmekte, fabrikanın enerji talebinin önemli bir bölümünü karşılamakta ve Türkiye şebeke emisyon faktörüne göre yıllık yaklaşık 88 ton CO₂ emisyonunun önüne geçmektedir.

2025 yılında santralin performansına ilişkin ayrıntılı bir inceleme tamamladık, çıkış gücünü sınırlayan bir invertör şebeke kodu yapılandırma sorununu düzelttik ve sistemi tam tasarım kapasitesine geri kavuşturduk; bu da yenilenebilir enerji varlıklarından tam performans almanın sadece kurmakla değil, izlemekle mümkün olduğunun bir hatırlatıcısıdır.

4.2 Ürün Verimliliği — En Büyük Etki Alanımız

Bir transformatör üreticisi için en büyük çevresel etki fabrikada değil, ürünlerin 30-40 yıllık kullanım ömrü boyunca oluşan kayıplarındadır. Tek bir dağıtım transformatörü, yüklü olsun ya da olmasın, gece gündüz sürekli olarak enerji harcar. Bu nedenle boşta çalışma ve yük kayıplarını tasarım aşamasında azaltmak, alabileceğimiz en etkili iklim eylemidir.

Tasarımlarımız, düşük kayıplı yönlü tanecikli elektrik çeliği nüveler ve optimize edilmiş sargı geometrileri kullanılarak AB Ecodesign Yönetmeliği (EU) 548/2014'ün Tier 2 kayıp gereksinimlerine uygundur. Kayıp seviyeleri (Po, Pk) ve Tepe Verimlilik Endeksi (PEI) her ünite için hesaplanır, garanti edilir ve rutin ile tip testleri sırasında doğrulanır. Standart dışı güçler için yönetmeliğin interpolasyon metodolojisini uygulayarak verimlilik gereksinimlerinin yalnızca katalog değerlerinde değil, ürün yelpazesinin tamamında karşılanmasını sağlıyoruz.

Ayrıca genleşme deposunu ortadan kaldıran, yağ oksidasyonunu ve nem girişini azaltan, yağ ömürünü uzatan ve ünitenin kullanım ömrü boyunca sızıntı riskini düşüren hermetik (tam kapalı) tip transformatörler de üretmekteyiz.

4.3 Malzemeler ve Döngüsellik

Transformatörler, üretilen en geri dönüştürülebilir endüstriyel ürünler arasındadır: kütlece bir ünitenin %95'inden fazlası -elektrik çeliği, bakır, alüminyum, yumuşak çelik ve mineral yağ- kullanım ömrünün sonunda geri kazanılabilir. Döngüselliğe katkımız şu alanlara odaklanır:

• Üretim hurdasının (nüve çeliği kırıntıları, bakır ve alüminyum sargı hurdası) ayırıştırılarak geri dönüşüm zincirine iade edilmesi
• Transformatör yağının, sızıntılara karşı önleyici tedbirlerle kontrollü şekilde depolanması ve elleçlenmesi
• Onarılabilirliği destekleyen tasarım: değişim yerine yeniden sarım ve yenilemeye imkân veren cıvatalı, servis edilebilir yapılar
• Uluslararası gerekliliklere uygun olarak yalnızca PCB içermeyen mineral yağ kullanılması

4.4 Atık ve Çevre Uyumluluğu

Tehlikeli ve tehlikesiz atık akışları kaynağında ayrıştırılmakta ve Türk çevre mevzuatına uygun olarak lisanslı bertaraf ve geri dönüşüm firmalarına teslim edilmektedir. Çevre yönetim uygulamalarımız ISO 14001 sertifikalıdır ve 2026-2028 yol haritamız kapsamında, üretim birimi başına enerji ve atık yoğunluğunun sistematik olarak takip edilmesine başlamayı planlıyoruz.

5. İnsan ve Toplum

DATSAN, Türkiye'de kalkınmada öncelikli bölge olarak belirlenmiş Mardin'in Kızıltepe ilçesinde faaliyet göstermektedir. Mühendislik pozisyonları da dahil olmak üzere burada istikrarlı ve nitelikli endüstriyel istihdam sağlamak, yaptığımız en doğrudan sosyal katkılardan biridir. Yaklaşık 50 kişilik çalışan kadromuz tasarım mühendisliği, üretim, test ve dış ticaret alanlarını kapsamaktadır.

Bu alandaki önceliklerimiz şunlardır:

• İş sağlığı ve güvenliği: yüksek gerilim testleri ve ağır imalat ortamlarına uygun sistematik risk değerlendirmesi, kişisel koruyucu ekipman ve güvenlik eğitimleri
• Yetkinlik geliştirme: mühendislik ekibimiz için transformatör tasarımı, CAD/simülasyon araçları ve uluslararası standartlar konusunda sürekli teknik eğitim
• Mardin bölgesinde yerel istihdam ve tedarikçi geliştirme
• Eşit muamele ve ayrımcılıktan arındırılmış bir çalışma ortamı

6. Kurumsal Yönetim ve Kalite

Kalite ve dürüstlük, transformatör iş kolunda ticari bir zorunluluktur: ünitelerimiz, tam izlenebilirlik gerektiren ihaleler yoluyla ulusal dağıtım şirketleri tarafından satın alınmaktadır. Her transformatör IEC 60076'ya göre rutin testlerden geçirilir ve müşteriler tesisimizde Fabrika Kabul Testlerine (FAT) tanıklık etmeye davet edilir; bu, uluslararası müşterilerimiz için düzenli olarak uyguladığımız bir uygulamadır. Kalite yönetim sistemimiz ISO 9001 sertifikalıdır.

Hizmet verdiğimiz 40'tan fazla ülkede geçerli ihracat kontrolü ve gümrük düzenlemelerine uygun şekilde dış ticaret faaliyetlerimizi yürütüyor; dağıtım şirketleri ve EPC yüklenicileriyle şeffaf, belgeye dayalı ticari ilişkiler (akreditif, muayene sertifikaları, üçüncü taraf test tanıklığı) sürdürüyoruz.

7. Hedefler 2026–2028

Genel beyanlar yerine, doğrulanabilir taahhütlerden oluşan kısa bir liste sunmayı tercih ediyoruz:

8. Bu Rapor Hakkında

Bu rapor, DATSAN Transformer'ın Kızıltepe, Mardin tesisindeki 2025 takvim yılı faaliyetlerini kapsamaktadır. Genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup harici bir güvence denetiminden geçmemiştir. Bu rapor hakkındaki sorularınız için www.datsan.com.tr üzerinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.